De evolutie van mode in Centraal-Azië: Verslag van Visa Fashion Week Almaty

Ik had gelezen over de geschiedenis, de rol in de Zijderoute en de omvang van het grondgebied, maar de aankomst in Almaty overtrof elke verwachting. De Kazachse stad ligt aan de voet van een imposante bergketen, die een stedelijk silhouet van moderne glazen wolkenkrabbers omlijst.

De laatste editie van Fashion Week Almaty vond plaats van 28 tot en met 30 april in de voormalige hoofdstad, met steun van een sponsor van het kaliber Visa. Het evenement bracht achttien ontwerpers uit Kazachstan, Azerbeidzjan, Armenië, Hongarije en Marokko samen. De stad positioneerde zich als het epicentrum van een creatief gesprek over identiteit en culturele transformatie in Centraal-Azië.

Het concept van het evenement sluit direct aan bij dit idee van voortdurende transformatie. Kazachstan presenteert zich niet alleen als erfgoed, maar als een open gesprek tussen wat was, wat is en wat het wil zijn. In die uitwisseling van perspectieven – de interne en de externe – wordt het concept van deze editie verwoord, onder het motto “zien en gezien worden”.

“Het is de erkenning dat onze identiteit hier en nu wordt gevormd, in de ogen van anderen en in onze eigen reflectie”, legde Bauyrzhan Shadibekov, CEO van Visa Fashion Week Almaty, uit over het creatieve moment waarin het land zich bevindt.

Onze identiteit wordt hier gevormd

Maison ARTC, het “huis van cultuur” opgericht door de Marokkaanse ontwerper en kunstenaar Artsi Ifrach, en winnaar van de Fashion Trust Arabia award in 2022, was een van de meest opvallende aanwezigen deze editie in Almaty.

Het werk van Ifrach stelt juist een reflectie voor over hoe culturele identiteiten worden geconstrueerd en geprojecteerd in een wereldwijde circulatie. Dit is een bijzonder relevante kwestie in een context waarin mode, volgens hem, niet langer exclusief toebehoort aan de grote hoofdsteden, maar steeds meer wordt gevormd vanuit andere creatieve centra.

Artsi Ifrach neemt bewust afstand van massaproductie en plaatst zijn werk dichter bij kunst. Zijn unieke stukken bevinden zich op het snijvlak van mode, performance, fotografie en materieel archief. Het gebruik van hergebruikt textiel en de samenwerking met ambachtslieden is geen toegevoegd discursief gebaar, maar de kern van zijn praktijk. Elke collectie is bijna een bewegende tentoonstelling, waarin mode functioneert als een narratieve en kritische drager.

Culturele bruggen

De internationalisering van Visa Fashion Week Almaty is ook versterkt door de samenwerking met Budapest Central European Fashion Week. Deze samenwerking bracht het merk Nanushka op het podium met de collectie “Sacred Utility”.

In dit web van invloeden heeft ook de Italiaanse mode een vruchtbare bodem voor dialoog gevonden. De aanwezigheid in Centraal-Azië is meer dan alleen een commerciële expansie. Vanuit een institutioneel perspectief consolideert de Italian Trade Agency in Almaty zich als een strategische brug tussen beide creatieve ecosystemen.

Hun werk beperkt zich niet tot de introductie van Italiaanse merken op de Kazachse markt. Het faciliteert ook de omgekeerde stroom van talent door lokale ontwerpers en bedrijven te verbinden met het Italiaanse opleidings- en productiesysteem.

Het resultaat is een proces van co-evolutie waarin mode fungeert als een instrument voor culturele diplomatie, kennisoverdracht en de opbouw van nieuwe professionele identiteiten.

Evolutie naar een wereldwijd ecosysteem

Danara Usmanova, commercieel directrice van Saks Fifth Avenue Almaty, legde tijdens een van de gesprekken georganiseerd door de organisatie ook uit hoe de mode-industrie in Kazachstan een transformatie doormaakt. Dit gebeurt via ruimtes als Saks Fifth Avenue in Almaty en Astana.

“Het gaat niet langer alleen om creativiteit”, merkte ze op, “maar om het begeleiden van opkomende ontwerpers bij het begrijpen van internationale standaarden, productieprocessen en commerciële communicatiemiddelen”. Deze verandering weerspiegelt de overgang van een meer lokale en artistieke mode naar een meer gestructureerde industrie, die in staat is om op te schalen en zich buiten het land te profileren.

In deze context legde de eerste avond van het evenement de focus op nationale identiteit en lokaal vakmanschap. Het was een Traditioneel Gala, georganiseerd door Saken Zhaksybayev en het Fashion Bureau in het Almaty Theatre, onder het concept “Made in Kazakhstan. Made with Love”.

De aanwezigen transformeerden het nieuwe theater van Almaty in een ware sociale catwalk, met zorgvuldig gekozen stukken die een collectieve viering van kleding vormden.

Meer dan een geïsoleerd fenomeen, consolideerde de streetstyle van het evenement zich als een parallel hoofdstuk binnen het verhaal van de Fashion Week zelf. Gedurende elke dag maakten de vele fotografen die naar de locatie, het Atakent Exhibition Center, kwamen, foto's van aanwezigen op verschillende plekken op het terrein. Het observeren van stijlen werd zo een bijna gechoreografeerde dynamiek.

Vijf sleutelontwerpen

Dit evenwicht tussen traditie en experimentatie leidt tot een eigen creatieve taal, die zich op de internationale kaart kan positioneren, verder dan alleen het ‘opkomende’.

Hieronder volgt een selectie van vijf merken die enkele van de meest relevante richtingen samenvatten die te zien waren op Visa Fashion Week Almaty.

ZhSaken (Kazachstan)

Saken Zhaksybayev, oprichter van Fashion Bureau en een sleutelfiguur in de organisatie van het evenement, sloot de drie dagen van shows af met een voorstel dat als een principeverklaring fungeert. In “Art Is Not Enough” bevindt mode zich op een tussengebied tussen het intuïtieve en het bewuste, met een esthetiek geïnspireerd op de energie van hedendaagse kunstbiënnales.

Het resultaat is een pop-surrealisme waarin het contrast tussen klassieke vrouwelijkheidscodes en sportieve accessoires een bewust hybride verhaal vormt. Vichy-ruiten, op urban geïnspireerde graphics en uitvergrote volumes worden gebruikt om het begrip luxe op te rekken en te verplaatsen naar een speelser, zelfs ironisch terrein.

De collectie is opgebouwd uit contrasten. Architectonische structuren staan tegenover uitbarstingen van rood en diepblauw, en transparanties gaan samen met dichte texturen. Het resultaat is een reeks looks die voortdurend in transformatie lijken te zijn, alsof elke look een autonoom gebaar is binnen een groter manifest over creatieve vrijheid.

Mariko (Kazachstan)

Mari Hayrapetyan zet migratieherinneringen om in textiel. “Urmia” creëert een nauwkeurig evenwicht tussen ambacht en hedendaags design, door het gebruik van haakwerk, extra lange franjes en stoffen met een sterke tactiele aanwezigheid die diepte geven aan strakke silhouetten.

De collectie wordt gekenmerkt door een ingetogen verfijning. Een neutrale kleurbasis wordt onderbroken door accenten van levendig oranje en paars, wat een formeel onderzoek gericht op materialiteit benadrukt. Verre van nostalgisch, herconfigureert het voorstel traditionele codes vanuit een duidelijk actuele logica.

YesYes! (Kazachstan)

Winnaar van de zesde editie van de Next Designer Award empowered by Visa, Esmukhan Esbolat – aan het roer van YesYes! – presenteert met “BITPEYTIN TOY” een van de conceptueel sterkste voorstellen van het seizoen.

Uitgaande van het landelijke en de feestelijke iconografie van de jaren 2000, herformuleert de ontwerper traditionele Kazachse vieringen vanuit een kritisch perspectief. De “briljante chaos” van de toys wordt ontleed en opnieuw geïnterpreteerd door een esthetiek die cyberpunk-referenties bevat: neonpaletten, overdreven volumes in materialen zoals veren en accessoires die het gezicht verbergen.

Het resultaat is een visueel verhaal dat schommelt tussen nostalgie en dystopie, en een visie op haute couture projecteert die doordrongen is van hedendaagse culturele spanningen.

Sako (Kazachstan)

Het debuut van Saltanat Abdildaeva is een intieme verkenning van het proces van zelfacceptatie. Via een visuele taal gebaseerd op contrasten, plaatst de ontwerpster rigide grafische structuren tegenover zachte volumes en bijna overdreven bloemendecoraties.

De overgang van monochroom zwart naar een expressiever palet fungeert als een metafoor voor de ontwikkeling van een eigen identiteit. Het resultaat is een collectie die een persoonlijke ervaring vertaalt naar een zeer interessant voorstel.

Manuk Aleksanyan (Armenië)

Vanuit Armenië stelt Manuk Aleksanyan een reflectie voor over de suggestieve kracht van geloof. “Effect Placebo” is opgebouwd rond een donker maximalisme dat grunge-codes combineert met elementen uit de artistieke avant-garde.

Stijve silhouetten, oppervlakken bewerkt met grote pailletten, veren en graffiti vormen een voorstel met een sterke theatrale lading. Aleksanyan positioneert zich hiermee in een gebied dat het conventionele schuwt om een rauwe, theatrale en uitgesproken provocerende visuele identiteit te verkennen.