Het wonder van wede: van zaadje tot kleur
bezig met laden...
In het natte voorjaar van 2024 kwam Roua Alhalabi van Roua Atelier naar de Fashion Farm met een glazen pot vol wedezaden. Tussen gesprekken over planten, pigmenten en textielkennis die door de eeuwen heen verloren is gegaan, ontstond een eenvoudig idee: wat als wij samen deze historische verfplant hier op onze boerderij zouden zaaien? Gewoon, tussen de groenten in de biologische moestuin, naast de bonen en spinazie.
Op dat moment konden we nog niet vermoeden dat deze bescheiden plant van grote invloed zou zijn op een van de meest bijzondere en spraakmakende experimenten op de Fashion Farm.
De transformatie voor je ogen
Als je voor een veld wede staat, zie je geen blauwe kleur maar donkergroene bladeren. Niets aan de plant verraadt dat zij eeuwenlang verantwoordelijk was voor een van de meest geliefde kleuren uit de textielgeschiedenis: indigo.
En toch was wede honderden jaren lang de belangrijkste bron van blauw in Europa. Lang voordat synthetische verfstoffen bestonden, gebruikten ververijen de bladeren van deze plant om stoffen hun karakteristieke blauwe kleur te geven. Van werkkleding tot kostbare textielen: overal dook het bijzondere pigment op.
Wat de wedeplant zo bijzonder maakt, is dat de kleur niet zichtbaar aanwezig is in het blad. Het blauw zit verborgen en komt pas vrij door een zorgvuldig proces van oogsten, fermenteren, oxidatie en het bereiden van een verfbad. Iets wat zo gewoon oogt, draagt iets uitzonderlijks in zich.
De tekst gaat verder onder de afbeeldingen
Van plant naar pigment
Net als bij vlas leerde ik dat er tussen grondstof en eindresultaat een wereld van kennis schuilgaat. De wede werd gezaaid, verzorgd en uiteindelijk geoogst door het team van de Fashion Farm. Niet iedere plant haalde de eindstreep. Een deel werd opgegeten door de rupsen van het groot koolwitje, een ander deel verdween tijdens een flinke slakkenplaag in het natte voorjaar van 2024.
Onder begeleiding van Roua werden de overgebleven planten in de zomer geoogst. Zij demonstreerde vervolgens hoe je uit de bladeren pigment kunt winnen. Een proces dat eeuwenlang vanzelfsprekende kennis was, maar tegenwoordig nog door weinig mensen wordt beoefend. De bladeren worden verwerkt, het pigment wordt onttrokken en in een verfbad bereid dat uiteindelijk blauw zal kleuren. Vervolgens moet het verfbad dagelijks worden geroerd om de kleur "levend" te houden. Dat bleek nog best een uitdaging. Maar het meest wonderlijke moment komt pas daarna.
Want wanneer een stof in het verfbad wordt gedompeld en eruit wordt gehaald, is die nog niet direct blauw. Pas wanneer het materiaal in contact komt met zuurstof begint de kleur zich langzaam te ontwikkelen. Groenachtige tinten veranderen voor je ogen in blauw.
De tekst gaat verder onder de afbeeldingen
Hernieuwde samenwerkingen
De Fashion Farm draait niet alleen om planten en dieren. Ze draait ook om mensen. Om het samenbrengen van kennis die vaak verspreid is geraakt over verschillende disciplines, of verloren is gegaan door de tijd heen. Een bijzonder kledingstuk kwam in 2024 tot leven dankzij de samenwerking met Roua Atelier én met Reina Ovinge van The Knitwit Stable.
Reina zet zich al jaren in voor Nederlandse wol. Een grondstof die in Nederland nauwelijks nog wordt benut en vaak zelfs als restproduct wordt vernietigd. Terwijl het juist een prachtig, sterk en karaktervol materiaal is.
Zo ontstond een vraag die perfect aansloot bij onze ambitie op de Fashion Farm: wat gebeurt er als we de handen ineenslaan en Nederlandse wol combineren met kleur die groeit op Nederlandse bodem?
De tekst gaat verder onder de afbeelding
Het eerste kledingstuk van de Fashion Farm
In de zomer van 2024 werd een ontwerp ontwikkeld dat later de naam Gertrude zou krijgen, vernoemd naar mijn lievelingskip op de boerderij. De truien werden in beperkte oplage gebreid in de mini-fabriek van The Knitwit Stable in Baambrugge, van Nederlandse wol.
Toen de gebreide truien in het najaar arriveerden in Welsum, begon een nieuw hoofdstuk. De zelfgemaakte Nederlandse indigo stond klaar. Stuk voor stuk werden de truien ondergedompeld in het verfbad. Het doel was een subtiel kleurverloop te creëren dat de verschillende schakeringen van het pigment zichtbaar zou maken. Wat van tevoren voelde als een rustig ambachtelijk proces, bleek intensief en zwaar handwerk. Iedere trui vroeg aandacht, tijd en herhaling. Maar juist daarin ontstond iets wat verder ging dan het maken van een kledingstuk. Het proces bracht een diepere verbondenheid met de grondstoffen, met het landschap en met de mensen die eraan hadden bijgedragen.
Gertrude: meer dan een trui
Toen Gertrude in oktober 2024 werd gelanceerd, zagen veel mensen een warme wollen trui met een bijzonder blauw kleurverloop. Maar dit ontwerp vertegenwoordigde iets veel groters. Het liet zien wat er mogelijk wordt wanneer kennis, vakmanschap, landbouw en ontwerp dichter bij elkaar komen. Dat het waardevol is om opnieuw te begrijpen waar onze materialen en kleuren vandaan komen. Dat de schoonheid ervan een andere diepte heeft, die echt raakt.
De tekst gaat verder onder de afbeeldingen
Kleur die weet waar ze vandaan komt
Eeuwenlang was het vanzelfsprekend dat kleur een oorsprong had. Dat blauw begon in een blad. Dat pigment ontstond uit planten, tijd, kennis en aandacht. Op de Fashion Farm onderzoeken we opnieuw wat er gebeurt wanneer kleur niet ontstaat in een fabriek, maar in de bodem onder onze voeten. Hier groeit ze tussen de gewassen. Ze wordt geoogst, verwerkt, geverfd en gedragen.
En net als bij zoveel processen op de Fashion Farm begint het allemaal met iets dat klein genoeg is om in de palm van je hand te passen: een zaadje.
Joline
PS: wil je mijn reis van zaadje tot kledingstuk en alle tussenfases volgen? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.