Balans opmaken: Sanne Schepers over haar eerste jaar als ArtEZ-afdelingshoofd

Sanne Schepers heeft warme herinneringen aan kunstacademie ArtEZ in Arnhem. Die warme herinneringen zorgden ervoor dat ze lang heeft nagedacht voordat ze haar sollicitatie voor afdelingshoofd heeft ingestuurd. “Durf ik een nieuwe rol te pakken? Ga ik die stap zetten om een verandering te brengen in mijn relatie met de afdeling?” zo vertelt ze. Inmiddels heeft ze bijna haar eerste schooljaar achter zich en staat de afstudeershow van de nieuwe lichting voor de deur. We zoeken haar op in Arnhem.

Nog voordat het interview begint, leidt Schepers FashionUnited rond over de modeafdeling van ArtEZ. “We leggen de nadruk op het ambacht en het volledig begrijpen van het proces van kleding maken.” Zo lopen we binnen bij een illustratie-les, maar ook een les waarbij stofontwerp wordt gegeven. “Je ziet bij elk studiejaar al heel veel persoonlijkheid bij de studenten in hun werk.” Op de ene tafel ligt namelijk juist veel zwart en wit, waar de ander juist een combinatie heeft van roze, oranje en blauw. “Je kunt in het eerste jaar al zien in welke bubbel ze zitten”, glimlacht Schepers.

De nieuwe lichting van ArtEZ is geen onbekende voor het nieuwe afdelingshoofd. Ze geeft al meerdere jaren les aan de academie, waardoor ze deze lichting al in het eerste, tweede, derde en vierde jaar van hun opleiding in de klas heeft gehad. “Alsof het zo hoort te zijn, dat dit mijn eerste lichting is. In het atelier zijn de studenten, of moeten we beter zeggen ontwerpers, hard aan het werk. Gefocust zitten ze ieder aan hun eigen eiland. Ook hier is de eigen stijl van elke ontwerper duidelijk te zien. Waar de een meer in het zwart-wit zit, is de ander juist heel kleurrijk, maar er is wel een overkoepelend thema. “Deze lichting zit heel erg op tactiliteit.” Een ontwikkeling die ook in de wereldwijde mode-industrie te zien is.

Hoewel de afstudeershow zeker een piekmoment is waar de studenten en de academie naartoe werken, is het daarna nog niet klaar. “Er wordt daarna nog een aantal weken lesgegeven en voor de afstudeerders is het tijd voor de stap naar de industrie.”

Met het aflopende studiejaar is het ook tijd voor een kleine reflectie. Hoe is het eerste jaar samen te vatten? “Veelzijdig”, zegt Schepers na even wat tijd om na te denken. “Ik heb ontzettend veel nieuwe taken. Waar ik normaal aan de voorkant zat, als docent in de klas en met de handen in de klei, zie ik nu ook de achterkant en bedrijfsvoering. Ik krijg de lagen van het instituut veel meer mee en ook waar de modeafdeling staat op internationaal gebied. Daar mag ik me nu meer mee bemoeien en dat vind ik ontzettend leuk. Waar willen we naartoe en wat is daar voor nodig?”

Van roeibootje naar olietanker

Voordat ze aan haar functie als afdelingshoofd begon heeft Schepers goed en lang nagedacht. Ze wist dat het aansturen van een eigen merk, Schepers Bosman, heel anders zou zijn dan het aansturen van een modeafdeling. “Ik kom van een klein ontwerpbedrijf waar we zelf alles runnen. Als we een beslissing maken dan is morgen de mail verstuurd en wordt alles doorgezet. Nu zit ik in een grote organisatie met veel meer afdelingen. Dat betekent ook meer ondersteuning, maar het is een olietanker en ik zat eerst in een roeibootje. Dit had ik al wel verwacht en daar houd ik rekening mee, maar het is toch nieuw voor me.”

Ook was ze zich ervan bewust dat ze de opvolger zou zijn van Mathijs Boelee, die ruim twintig jaar verbonden was aan de academie. “Ik heb het idee dat ik het stokje goed heb overgenomen - dat de estafetterace gewoon is doorgegaan. Ik wil niet zeggen dat het makkelijk is, maar het valt mij wel mee. Van tevoren weet je niet honderd procent wat er op je af komt en hoe je gaat reageren op de functie. Je springt in het diepe, maar als ik het zelf mag zeggen, is het stokje stevig overgenomen.”

Ik zet in op het makerschap van de ontwerpen en dat tonen op social media en in onze communicatie.

Een element wat daarbij helpt is dat Schepers en Boelee op een lijn zitten als het aankomt op de blik op het modevak. “We zitten totaal op een lijn wat betreft het vakmanschap, de constructie, het tactiele binnen het modeontwerp. Dat wilde ik ook graag doorzetten op mijn manier. De kern van de academie blijft in die zin ontzettend vast.” Toch, zegt Schepers, zal er een frisse wind waaien. “Ik heb een andere kijk en ben van een andere generatie. Heb een ander netwerk en een ander perspectief binnen dat standpunt.”

Schepers geeft aan dat ze meer naar buiten wil treden met wat er op ArtEZ gebeurt. “Ik zet in op het makerschap van de ontwerpen en dat tonen op social media en in onze communicatie. Wat is het werk achter de collecties?” Ze geeft aan dat het dan niet alleen om de technische vaardigheden gaat, maar ook om de theoretische onderbouwing. “Wij zijn jarenlang gezien als de opleiding waar mooie kledingstukken gemaakt worden, en dat is natuurlijk het geval, maar er gaat ook onderzoek, onderbouwing en een scriptie aan vooraf. Dat is het fundament voor het eindexamen.” Die achterkant wil ze meer en meer laten zien.

Voor de eindexamens wordt dan ook een tijdschrift gemaakt waar niet alleen beelden gebruikt worden van de uiteindelijke ontwerpen, maar ook van het atelier. “Het stukje work in progress. Dat vind ik persoonlijk ook het meest interessant aan het vak.” Bij de beelden komen teksten die dieper ingaan op de drijfveer achter de collectie.

“Ik zie hier dingen waarvan ik denk ‘laat dit zien! Dit is uniek!’ Onze studenten weten hoe ze patronen moeten tekenen, ze kunnen mouleren. Ze raken alles binnen het ontwerp aan, van de eerste vezels van de stoffen tot de prints. De ontwerper die wij opleiden is zich ontzettend bewust van alle fases van het ontwerpproces. Als ze de praktijk instappen hebben ze een bewustzijn van hoe alles tot stand komt en wie er allemaal voor nodig is.”

Veranderende industrie en de plek van ArtEZ

“De modeindustrie is nu diverser en laagdrempeliger dan toen ik zelf studeerde. Ontwerpers hebben nu via social media een eigen kanaal. Dat hadden wij niet. Aan de andere kant is natuurlijk ook de invloed van social media op de ontwerper. Wij begonnen voor het eerst met Facebook toen ik hier zat. Er is nu dus meer een kijk van binnen naar buiten en van buiten naar binnen.” Schepers geeft aan dat ze het wel als haar taak ziet om ArtEZ te bewaken als een speelplaats waar de ontwerpers vrij kunnen experimenteren zonder te veel invloed van buitenaf. “Dat ze zich hier veilig voelen om nog te spelen, zichzelf uit te dagen en fouten te maken.”

Studenten zijn zich bewuster van de financiën, maar ook welke verantwoordelijkheid ze hebben binnen de industrie.

Een ander wezenlijk verschil tussen de huidige generatie en die van Schepers zelf is het bewustzijn over de achterkant van de modeindustrie. “Ze zijn heel realistisch. Ze zijn bezig met wat nodig is voor een baan of een eigen merk. Wij waren misschien iets meer bezig vanuit een ideaal en minder bewust van de praktische beperkingen. Studenten hebben nu een positieve houding en zijn zich bewuster van de financiën, maar ook welke verantwoordelijkheid ze hebben binnen de industrie. Hoe ga je om met materiaal, met je ontwerp en de mensen die het maken?”

Ook ligt de focus niet alleen meer op het worden van de volgende sterontwerper. “Wat kan je en wat is je kracht? We hebben zo’n diversiteit aan afstudeerders. De een heeft een eigen merk, de ander meer een theoretische praktijk, maar ook mensen die al binnen een bedrijf werken. We benadrukken ook dat het heel normaal is om een bijbaan te hebben als je een eigen merk of praktijk start. En dat je daar bovendien heel gelukkig van kan worden, om op die manier je eigen praktijk te hebben.”

Het meer naar buiten treden heeft natuurlijk ook te maken met de positionering van de academie op het internationale speelveld. “Ik heb mijn vizier half gericht op Nederland en half op het buitenland. We hebben een internationale groep studenten en velen zullen ook internationaal aan de slag gaan of eerst nog een master volgen.” ArtEZ zit in diverse internationale samenwerkingsverbanden, onder andere met Cristóbal Balenciaga Museoa. “We zijn de enige Nederlandse academie binnen die internationale groep van scholen die met Balenciaga-museum werkt. Het is mijn taak om de internationale positionering duidelijk te maken en te versterken.

Afdelingshoofd en een eigen merk

Met de drukte net voor de eindshow, zou je bijna vergeten dat Schepers ook nog een eigen modemerk heeft samen met partner Anne Bosman. Die combinatie was een belangrijke voorwaarde voor het afdelingshoofd. “Ik wil met één been in de mode-industrie blijven, zodat ik al mijn ervaringen mee kan nemen naar de klas en mensen kan voorbereiden op de praktijk. Die wisselwerking wil ik.” In de praktijk heeft Bosman meer de dagelijkse leiding gekregen bij het modemerk en werkt Schepers een slag harder in de perioden dat het rustig is op de academie. “De combinatie zorgt er ook voor dat we naar het merk hebben gekeken en echt hebben beslist wat we willen. We willen alleen nog stap voor stap groeien. We zijn tevreden met onze verkooppunten en onze privéklanten.”

Een leuk detail is wel dat Bosman net als Schepers lesgeeft op ArtEZ. “Hij gaf al eerder les, dan ik.” Schepers blijft nog altijd lesgeven ook al is ze nu afdelingshoofd. “Dat wil ik absoluut niet kwijt. Het zorgt dat ik uit mijn kantoor kan, weg van de computer en bij de studenten kan zitten. Dat ik weet wat er speelt, dat ik ze kan begeleiden en opleiden naar hun eindexamen toe.” Ze geeft aan dat je niet een academie kan aansturen als je niet weet wat er gebeurt in de klas. “Misschien kun je het goed aansturen van een afstand, als manager, maar de inhoud is ook mijn verantwoordelijkheid. Dat kan ik niet zonder in de klas te staan.”

Op vrijdag 5 juni is de grote finale voor de ArtEZ-lichting van 2026. Een trotse Schepers zal vanuit de coulissen meekijken. Niet alleen naar de 'sterontwerpers' van morgen, maar naar een nieuwe lichting nuchtere, bewuste professionals die klaar zijn voor de echte modewereld.