Kan een AI-robot jeans verkopen? De Rode Winkel en HvA testen het

“Hoi, ik ben Jeanie. Waar ben je vandaag naar op zoek?” De klant zoekt een zwarte, duurzame jeans. Jeanie vraagt of het een heren- of damesmodel moet zijn en toont dan twee opties op haar scherm: de Lofty Low van Nudie Jeans en de Milla Wide van Nu Denim. De Nudie is volgens haar van 100 procent biologisch katoen; de Nu Denim is “niet specifiek als duurzaam aangeduid”. Dan wil de klant passen. “Ik kan zelf niet bewegen, de jeans ophalen of afrekenen”, zegt Jeanie. “Maar ik zet nu het indicatielampje op mijn borst aan, zodat de medewerker weet dat die je verder kan helpen.”

Jeanie is een sociale robot die met een taalmodel klanten adviseert over spijkerbroeken. Onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) testen haar tien weken lang in jeanswinkel De Rode Winkel aan de Lange Elisabethstraat in Utrecht; de proef is inmiddels halverwege. Ze onderzoeken of zo’n robot winkelpersoneel kan ondersteunen bij productadvies zonder dat de persoonlijke service eronder lijdt.

De test maakt deel uit van het onderzoeksproject ‘Beter productadvies in mijn winkel door een sociale robot met AI’, waarin de HvA en de VU met acht winkels samenwerken. Het project loopt van 1 februari 2026 tot en met 31 januari 2028 en wordt mede mogelijk gemaakt door Regieorgaan SIA.

De robot draagt een denimpak dat G-Star speciaal voor haar heeft aangemeten in het eigen atelier in Amsterdam, zodat meteen duidelijk is dat ze jeansadvies geeft. Haar hoofd is een scherm in een denim hoes, waarop een getekende robot voorbijgangers vraagt of ze jeansadvies willen.

Van vaste vragen naar een echt gesprek

Winkelrobots werkten tot voor kort met een vaste set vragen en antwoorden. “Echt een soort beslisboom”, zegt onderzoeker Ewout Nas. Met een taalmodel kan de robot nu een flexibel gesprek voeren, gekoppeld aan de productinformatie van de winkel, zoals merk, model, fit, maat, materiaal en kleur. “Dit is een moment van stroomversnelling”, aldus Nas.

Tibert Verhagen, lector Emerging Technology for Business aan de HvA, ziet dat ook: “Waar een winkelrobot vroeger vooral een vast praatje kon afdraaien, kan hij nu meedenken en écht naar de klant luisteren.” Voor de modebranche is dat een relevante stap. Eerdere tests van de HvA en de VU, met robots zonder taalmodel, lieten zien dat die vooral goed werkten bij eenvoudige, functionele taken, zoals de weg wijzen of advies geven over potgrond. Bij producten waarbij persoonlijke smaak meespeelt, zoals kleding, gaven klanten de voorkeur aan een medewerker. Ook winkelpersoneel in mode- en bouwwinkels zag minder in een robot dan collega’s in supermarkten en drogisterijen, blijkt uit de HvA-publicatie ‘Sociale robots in de winkel’ van februari 2025.

De eerste vier weken van de proef waren bedoeld om de robot af te stellen op de winkelpraktijk. In die periode is het gesprek flink bijgeschaafd. Aanvankelijk vroeg Jeanie gericht naar geslacht, maat, budget, kleur en fit, waarop klanten kortaf antwoordden.

Toen Nas een medewerker uitgebreid over duurzaamheid hoorde praten met een klant die dat belangrijk vond, ging het roer om. Nu vraagt de robot eerst wat de klant belangrijk vindt aan een spijkerbroek. Ook fits blijken lastig: “De ene klant weet precies welk type fit hij wil, de andere heeft geen idee hoe fits heten.”

Jeanie doet daarom alleen de ontvangst en een paar basisvragen. Is het advies rond, dan gaat het lampje aan en neemt een dienstdoende ‘buddy’ het over. Die overdracht is essentieel: in De Rode Winkel pakken klanten nooit zelf broeken uit de wanden. Medewerkers halen alles, desnoods met een ladder.

Eerste resultaten en vervolg

Er is nog werk aan de winkel. De robot komt te snel met advies, al na twee vragen. ““Bij zo’n enorme keuze laat je een klant niet meteen twee broeken passen.”, zegt onderzoeker Jacqueline Arnoldy. Wie om een genderneutrale jeans vraagt, moet nu nog kiezen tussen heren en dames; een genderneutrale optie staat op de planning.

Wat Jeanie evenmin kan, is zien wat iemand staat. “Soms komt een klant met iets wat online gezien is, terwijl een ervaren verkoper direct ziet dat het model niet bij iemand past. Dat ziet de robot natuurlijk niet”, zegt ondernemer Daan Broekman van De Rode Winkel.

Dat heeft ook met privacy te maken. De hogeschool filmt om ethische redenen niet met de robot. De camera en sensoren registreren alleen wat nodig is om op de klant te reageren, zoals zich naar iemand toe draaien.

Een assistent voor de medewerker

“De reacties van klanten zijn overwegend positief,” vertelt Nas. "Alhoewel sommige klanten ook sceptisch zijn." Eerste resultaten onder 100 klanten, mannen en vrouwen van 16 tot 70 jaar, geven een beeld. Na het adviesgesprek zei 72 procent relevante informatie te hebben gekregen, had 67 procent geen moeite met het gebruik van de robot en vond meer dan de helft de robot een nuttige toevoeging aan de winkel.

In de tweede helft van de proef meten de onderzoekers systematischer hoe klanten het advies en de communicatie met de robot ervaren.

Broekman ziet de meerwaarde vooral in de productkennis van de robot. Die kan volgens hem meer informatie onthouden over modellen, fits en voorraad dan een medewerker. In de toekomst zou de technologie hem tijdens drukke momenten ook kunnen helpen om snel te bepalen waar bepaalde items liggen of welke alternatieven nog beschikbaar zijn. Zo kan de robot als een digitale assistent naast de medewerker functioneren en helpen om klanten sneller en gerichter te bedienen.

Na De Rode Winkel trekt de robot verder langs andere deelnemende winkels, waaronder Prénatal, Hubo en Expert. Daarmee wordt getest hoe de technologie werkt in verschillende retailomgevingen. Broekman: “We staan voor service. Maar juist om dat serviceniveau hoog te houden, moeten we blijven vernieuwen en uitproberen wat werkt.”