Ukrainian Fashion Week FW26/27 benadrukt culturele continuïteit

Sinds de terugkeer naar Kyiv in september 2024 vindt de Ukrainian Fashion Week plaats onder omstandigheden die het reguliere ritme van een modeweek voortdurend verstoren. De FW26/27-editie vormt hierop geen uitzondering.

Ondanks een uitgestelde datum en aanhoudende aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur, met merkbare gevolgen voor de stroom- en warmtevoorziening in Kyiv, houdt het evenement stand en vindt het plaats van twaalf tot en met vijftien maart. Hierbij wordt opnieuw duidelijk welke rol mode in Oekraïne speelt, niet alleen als esthetische, maar ook als culturele en economische kracht.

“Dit seizoen zal niet herinnerd worden vanwege de uitgestelde data of de moeilijke omstandigheden waaronder de collecties zijn gemaakt”, zegt Iryna Danylevska, oprichtster en CEO van de Ukrainian Fashion Week. “Het zal herinnerd worden vanwege het compromisloze geloof in waar we voor staan en in de Oekraïense mode-industrie.”

Vanuit deze houding worden identiteitskwesties – nationaal, individueel of merk-specifiek – een van de centrale thema's van de presentaties in Kyiv. Tegelijkertijd krijgen textiel en duurzaamheid een centrale betekenis. Onder de titel Art of Fashion toont de Ukrainian Fashion Week een begeleidende tentoonstelling die duurzame benaderingen, nieuwe materialen en experimentele technieken samenbrengt. Er worden werken getoond van Bevza, J’aemme, Kseniaschnaider, Litkovska, Nadya Dzyak, Plngns, TG Botanical, Upslowuse en de Ukrainian Fashion Education Group.

Duurzaamheid als structuur

Het discours blijft echter niet beperkt tot de tentoonstellingsruimte. Ook de runway-collecties gaan diep in op duurzaamheid. Het thema staat zelden op zichzelf, maar is nauw verbonden met vraagstukken over identiteit, herinnering en transformatie.

Upcycling en afvalvrije productie vormen bij Upslowuse geen aanvulling, maar de basis van de gehele werkwijze. Materialen dragen zichtbare geschiedenissen met zich mee. Denim, wol en gereconstrueerde textielsoorten behouden hun verleden en worden in een nieuwe context geplaatst.

In de collectie ‘Liminal’ wordt deze materiële benadering uitgebreid met een conceptueel niveau. Gebaseerd op de Oekraïense demonologie, richt het werk zich op overgangen, ambivalentie en psychologische spanning. De presentatie versterkt deze indruk door gelaagdheid, materiaalcontrasten en een performatieve opbouw. Duurzaamheid toont zich hier zowel in de levenscyclus van de kleding als in de vraag naar cultureel geheugen en betekenisverschuivingen door de tijd heen.

Een vergelijkbare benadering is te zien bij St. Mariia. Hergebruikte materialen worden gezien als dragers van ervaring. De herschikking ervan wist het verleden niet uit, maar laat verschillende tijdslagen naast elkaar bestaan. Zo ontstaan kledingstukken die minder als afgewerkte producten overkomen, maar als verdichtingen van tijd.

Dit proces destabiliseert bestaande codes en opent nieuwe interpretaties. Upcycling wordt hier een kritisch instrument dat niet alleen de productie, maar ook de maatschappelijke functie van kleding bevraagt.

Oekraïense identiteit als systeem

Naast duurzaamheid vormt de vraag naar Oekraïense identiteit een tweede centrale as van het seizoen. Hierbij gaat het minder om representatie dan om de vertaling van culturele inhoud.

Bij Khrystyna Rachytska is het werk gebaseerd op traditionele borduurtechnieken, archiefonderzoek en ambachtelijke precisie. Elementen van Oekraïense volkskunst worden vertaald naar hedendaagse silhouetten zonder hun betekenis te verliezen. Elk detail verwijst naar historische contexten en wordt tegelijkertijd onderdeel van een hedendaags verhaal. Natuurlijke materialen versterken deze verbinding en verankeren de ontwerpen in een materiële realiteit. Thema's als veerkracht, continuïteit en zorgzaamheid kenmerken de collectie. Mode wordt hier een medium voor culturele overdracht.

Ook bij Yaroslav Filip staat identiteit centraal, hier via vraagstukken over stigmatisering en sociale toeschrijving. Kleding wordt een ruimte voor onderhandeling. Door de deconstructie van klassieke pakken wordt de symbolische inhoud van kleding binnen maatschappelijke systemen in twijfel getrokken. Het pak, traditioneel verbonden met autoriteit, professionaliteit en gendernormen, wordt opengebroken en omgezet in modulaire vormen.

Over deze posities heen toont zich een gemeenschappelijke kern: identiteit wordt niet als een vast gegeven gezien, maar als een proces. Het ontstaat in het samenspel van ervaring, context en toeschrijving. De catwalks maken deze beweging zichtbaar.

Tussen vorm en fluïditeit

Naast deze thematische assen komt de verhouding tussen vorm en functie sterker in beeld. Juliya Kros werkt met het principe van transformatie. Haar ontwerpen veranderen door omkeerbare constructies, variabele elementen en modulaire systemen. Kleding wordt een actief systeem, mede vormgegeven door de dragers. De focus ligt op snit en proportie, vaak in heldere, architectonisch gevormde silhouetten.

Chuprina vertaalt op haar beurt klassieke materialen zoals tweed naar zachtere, vloeiendere vormen. De collectie wordt gekenmerkt door snoepkleuren, beweging en lichtheid, terwijl franjes en bloemen zachte accenten toevoegen. Zo ontstaat een beeld van vrouwelijkheid dat zich beweegt tussen structuur en fluïditeit, terwijl omgehangen tafeltennisbats als tassen – uiteraard gehuld in tweed – een sportief idee suggereren.

Het seizoen in Kyiv onttrekt zich aan een eenduidig verhaal. In plaats van zich vast te pinnen op één narratief, ontvouwt het zich in lagen waarin duurzaamheid, identiteit en vorm samensmelten. Materialen dragen herinneringen, silhouetten verwijzen naar verandering, en culturele verwijzingen worden niet alleen geciteerd, maar ook opnieuw geïnterpreteerd. In deze gelaagdheid ontstaat een beeld van mode dat minder gericht is op duidelijkheid dan op resonantie – op het samenspel van verleden en heden, van persoonlijke ervaring en collectieve geschiedenis.