Denimexpert Piero Turk: ‘Niemand heeft zoveel soorten spijkerstof nodig’
bezig met laden...
Op de Amsterdamse spijkerstofbeurs Kingpins kun je elk seizoen duizenden nieuwe denimkwaliteiten bestuderen, opgesteld in eindeloze rijen jeans en swatches. Fabrikanten toveren met gemak vijftig nieuwe ontwikkelingen uit de hoed. Wat een onzin eigenlijk," zegt de Italiaanse Piero Turk aan de lijn met FashionUnited. Hij spreekt vanuit zijn woon- en werkplaats in Italië; dit keer komt hij niet naar de beurs in Amsterdam. "Niemand die al die variaties nodig heeft, omdat ze niet echt nieuw of voor de gemiddelde consument veel te gek zijn. Het is een totale verspilling van grondstoffen."
Turk weet waarover hij spreekt. Hij werkte als denimontwerper voor vrijwel elk groot denimmerk en doet dat al sinds de jaren tachtig. Inmiddels is hij vaste prik op Kingpins. Voor de spijkerstofbeurs leidt hij het project ‘One Denim’: een zoektocht naar de perfecte stof, waardoor de denimbeurs zelf eigenlijk overbodig lijkt.
Één soort denim
Het project werd in de coronapandemie bedacht en op de beurs van 2022 gepresenteerd. Sindsdien wordt elke oktobereditie een One Denim-collectie gebracht. Het concept is eenvoudig: Turk krijgt een fabrikant aangewezen en mag vanuit zijn expertise een stofkwaliteit kiezen. "Ik zoek altijd naar een stof die flexibel is," legt hij uit, "die werkt voor een wijde pijp én voor een rechte, voor jeans, maar ook een modieuze jas of een rok." Vervolgens is het aan de fabrikant om daar mooie variaties op te bedenken die de veelzijdigheid van het denim laten zien.
Voor de eerste editie vervaardigde de Chinese fabrikant Prosperity Textile tien verschillende uitvoeringen van pockets uit hetzelfde denim, elk bewerkt met een andere wassing. "Naargelang hebben we de variatie in stijlen steeds verder uitgebreid", vervolgt Turk, "om te laten zien dat je niet elk seizoen nieuwe denims nodig hebt - met één goede kwaliteit kom je verder dan je zou denken. Dat is het concept van One Denim."
De laatste samenwerking, gepresenteerd in oktober, was met de Turkse denimleverancier Kipas. De inspiratie voor de collectie kwam van Amerikaanse sporten, zoals ijshockey en football. Turk koos een stof van zuiver katoen die zachter aanvoelt door een speciale bewerking. Daarvan maakte de fabrikant jumpers en T-shirts in verschillende tinten blauw.
Waar Kipas al die bewerkingen zelf deed in zijn fabriek - er worden zowel doeken als wassingen geproduceerd - vroeg de samenwerking met het Amerikaanse Cone Denim in 2024 om een omweg: de wassingen werden bij Tonello in Italië gedaan. Turk: "Elke keer is het proces anders, afhankelijk van wat de fabriek in-house kan." In die zin is One Denim ook een onderzoek naar waar de expertise in de wijdvertakte denimketen nog ligt.
De tekst gaat door onder de afbeelding
Kippenveren
In zijn loopbaan heeft Turk denim zien passeren dat hij zonder aarzeling omschrijft als absurd: met kippenveren in de schering of met zoveel gaten dat het meer draad was dan stof. Stoffen van ananasvezel, bananenvezel en bamboe - aangeprezen als duurzaam, terwijl dat bij lange na niet bewezen is. "Als je die ananasvezel vanuit Centraal-Amerika naar Turkije importeert, hoe is dat dan goed voor het klimaat? Een Turkse fabriek die Turkse katoen gebruikt lijkt me duurzamer."
Veel van de duurzaamheidsclaims die in de industrie rondgaan, vindt hij ongeloofwaardig. Zo zag hij een fabrikant zwart denim aanprijzen als ‘waterloos geverfd’. "Dat is bullshit. Zelfs als je foam gebruikt in plaats van een watertank met kleurstoffen, heb je water nodig om dat foam te maken." Andere partijen beweren dat je een broek kunt wassen met één glas water. "Je kunt denim wel met een fijne nevel besproeien in plaats van het volledig onder te dompelen, maar daarvoor heb je ozon nodig - en die moet je weer neutraliseren met water. Het klopt gewoon niet."
Verspilling
Al zou het wél kloppen, dan nog schieten fabrikanten die zich blindstaren op zulke duurzaamheidsclaims het doel voorbij, vindt Turk. "Als het eindresultaat ondraagbaar is, wat schiet je er dan mee op?"
De verspilling in de industrie zit hem niet alleen in de hoeveelheid water en chemicaliën die het eindproduct vergt, maar ook in de onderzoeksfase om elk seizoen weer al die nieuwe varianten te kunnen maken. "Om een nieuwe denim te ontwikkelen moet je veel geld, energie en tijd investeren. Soms mislukt de eerste test, dan moet je het nog een keer doen, en dan nog een keer. Meters en meters aan stof worden daarbij verspild - voor iets waar misschien wel niemand op zit te wachten."
De tekst gaat door onder de afbeelding
12,5 ounce
Wat is dan de perfecte jeans? Turk hoeft er niet lang over na te denken. "De meest simpele. 12,5 ounce denim met een zichtbare twill (diagonaal patroon in de weving) gemaakt van lokaal verwerkt katoen." Hennep in de compositie kan hij waarderen, mits lokaal geteeld - de plant heeft namelijk een bevorderende functie voor het bodemleven en de stof is sterker dan katoen. "Maar het spinnen en weven van hennepvezels vergt ook veel water, chemicaliën en energie”, zegt Turk erbij. “Het is dus niet per se beter."
Zijn grootste milieuzorg voor de komende jaren is stretch. Hoewel er ook natuurlijke materialen met rek op de markt komen, ziet hij vooral stretchdenim met synthetische vezels die nog altijd van olie worden gemaakt. "Mijn droom is plasticvrije denim." De technologie om puur katoen elastischer te maken is al ver, dankzij innovatieve spinprocessen, maar de mode-industrie focust er onvoldoende op - ook al duwt op circulariteit gericht Europese wetgeving haar wel die kant op. Een stof van één vezelsoort is immers veel makkelijker te recyclen dan een blend. "Je kunt met die innovaties geen superstretch krijgen, maar wel iets comfortabels dat jarenlang goed blijft."
De bijzondere wassingen waar Kingpins al seizoenen vol mee hangt, zijn volgens Turk ook niet nodig. "Doe mij maar ongewassen denim.” Je kunt dan nog prima variëren in de garenzwaarte, de inslagdichtheid en de verfintensiteit. Dat is meer dan genoeg."
Uiteindelijk gaat het om de meest draagbare look, stelt Turk. Daarmee kun je als merk niet de mist ingaan. "Je hoeft niet elk seizoen nieuwe stoffen te introduceren. En als een degelijke kwaliteit niet opkomt, gebruik je het gewoon weer in de volgende collectie. Dan produceer je geen afval, kun je makkelijker nabestellen, en verspil je geen kostbare productiecapaciteit."
MSP
Naast One Denim werkt Turk bij Kingpins ook aan een vergelijkbaar project, ‘Most Sustainable Product’ (MSP), waarbij hij elk jaar uit de collecties van geselecteerde fabrikanten één kwaliteit kiest en daarmee, in samenspraak, een denimlijn ontwerpt. Voor de aankomende Kingpins-editie zijn de looks geïnspireerd op iconische kunstenaars: Matisse, Salvador Dalí, Andy Warhol, Frida Kahlo. Hij uit zich trots over de boodschap die erachter schuilt: "Verduurzaming betekent niet dat je beperkt bent. Je kunt milieuvriendelijk te werk gaan en alles maken wat je wilt."