‘Reflections on Fashion’ blikt terug op 75 jaar modearchief vanuit uiteenlopende perspectieven

Modeconservator Madelief Hohé brengt samen met een brede groep gastcuratoren 75 jaar modegeschiedenis uit de collectie van het Kunstmuseum Den Haag bijeen in de tentoonstelling Reflections on Fashion. De expositie, die van 4 juli 2026 tot en met 3 januari 2027 te zien is, laat zien hoe verschillende generaties ontwerpers, makers en modekenners de museumcollectie vanuit hun eigen perspectief benaderen. FashionUnited kreeg de gelegenheid de tentoonstelling op 2 juli, twee dagen voor de publieke opening, alvast te bekijken.

Hoewel de tentoonstelling grotendeels gereed was, werd er op de zalen nog volop gewerkt. Tussen de mannequins en museumstukken lopen tentoonstellingsbouwers af en aan om de laatste details af te werken. Medewerkers in witte jassen leggen de laatste hand aan de presentatie, terwijl op de achtergrond nog wordt geboord en getimmerd. Te midden van die laatste voorbereidingen werd FashionUnited tijdens de perspreview ontvangen door modeconservator Madelief Hohé, die samen met een aantal gastcuratoren een toelichting gaf op de totstandkoming van de expositie. Aan de tentoonstelling werkten onder anderen Bas Kosters, Kledingcast, Ülkühan Akgül en Batuhan Demir (UlkuhanBatuhan), Tess van Zalinge, Lisa Konno, Alu Studios, Janice Deul, Ronald van der Kemp, Guillaume Schmidt, Victor Crezée van Patta, Tailors & Wearers, Jan Taminiau, Karolina Żebrowska en studenten van modeacademies en het mbo mee.

Reflecteren op 75 jaar mode

Zodra je de eerste ruimte binnenloopt, valt de ingetogen scenografie direct op. De eerste zaal is donker ingericht en de modeobjecten worden uitgelicht door subtiele spotjes, waardoor alle aandacht naar de stukken wordt getrokken. Op een videoscherm vertellen verschillende betrokkenen over de tentoonstelling, onder wie mede-curator Lisa Konno en Margriet Schavemaker, algemeen directeur van Kunstmuseum Den Haag. Modeconservator Madelief Hohé vat de gedachte achter de tentoonstelling samen met de woorden: 'Wie waren we, wie zijn we nu en waar willen we heen? Voor ons stopt het ooit ook, maar de collectie is de constante.'

Van daaruit ontvouwt de tentoonstelling zich niet volgens een vaste chronologische route. Bezoekers kunnen verschillende richtingen op en bewegen zich langs zalen die elk vanuit het perspectief van een andere gastcurator naar 75 jaar modegeschiedenis kijken. Tijdens de perspreview betekende dat bovendien dat de route zich deels vanzelf vormde: sommige zalen waren al volledig ingericht, terwijl andere nog letterlijk en figuurlijk in de steigers staan en later bezocht zouden worden. Ook wanneer de tentoonstelling volledig is opgebouwd, blijft die niet-lineaire opzet overeind. De expositie voelt daardoor eerder als een verzameling persoonlijke visies dan als een lineaire tijdlijn.

Macht, mannelijkheid en verborgen identiteit

Een van de zalen is ingericht door Ülkühan Akgül en Batuhan Demir, het design duo achter UlkuhanBatuhan. Centraal staan twee mannequins die volgens het duo de hiërarchie en tegenstrijdigheden binnen hedendaagse mannelijkheid verbeelden. De linker figuur draagt een kostuum met een sjerp waarop een homofobe scheldterm is geborduurd, terwijl de rechter mannequin volgens de makers "het prinsesje van tegenwoordig" representeert. Boven de mannequins hangen AI-gegenereerde portretten van mannen. Volgens Akgül en Demir staan deze beelden voor de zogenoemde down low-mannen: mannen die hun interesse in de queergemeenschap verborgen houden, terwijl zij zich daar in het openbaar juist afwijzend over uitlaten.

Tijdens de perspreview vertellen Akgül en Demir dat het werk voortkomt uit persoonlijke ervaringen. Zij beschrijven ontmoetingen in een homo-sauna met mannen die zich in het openbaar afwijzend of homofobisch uitlaten, maar in beslotenheid wel contact zoeken met de queergemeenschap. Met hun installatie willen zij die spanning tussen uiterlijk vertoon, sociale status en verborgen verlangens zichtbaar maken.

Ook in de vormgeving verwijst de installatie naar het Kunstmuseum zelf. Zo is een ruitpatroon verwerkt in de presentatie, als verwijzing naar de architectuur van het Berlage-gebouw. Volgens Akgül en Demir symboliseert het patroon daarnaast de terugkerende aard van scheldwoorden: kwetsende taal die, hoe wrang ook, voor veel queerpersonen onderdeel is geworden van hun dagelijkse werkelijkheid.

Mode als stille vorm van protest

Na de donkere, bijna theatrale ruimte van UlkuhanBatuhan voelt de zaal van kunstenaar en ontwerper Lisa Konno als een visueel contrast. Waar de vorige installatie wordt gekenmerkt door donkere tinten en een ingetogen sfeer, word je hier omringd door kleur, patronen en textiel die direct de aandacht trekken. Toch werd al snel duidelijk, door het gesprek aan te gaan met Konno, dat achter die levendige presentatie een serieuze boodschap zit. Konno laat aan de hand van kledingstukken uit de museumcollectie en eigen werk zien hoe mode politieke en maatschappelijke thema's kan communiceren zonder expliciete slogans of teksten.

Een zwarte top en rok van ontwerper Zeid Hijazi, bedrukt met Palestijnse borduurmotieven, is een van de stukken waarvoor Konno bij het museum pleitte om aan te kopen. Het ensemble maakt inmiddels deel uit van de collectie van het Kunstmuseum Den Haag. Een vergelijkbare set werd in 2026 gedragen door kunstenaar Rama Duwaji tijdens de inauguratie van de burgemeester van New York City. Volgens Konno liet Duwaji met haar kledingkeuze subtiel haar stem horen over de oorlog in Gaza. "In haar positie zou ze nooit schreeuwen om gehoord te worden, maar via haar kleding liet ze toch haar stem horen", vertelt de ontwerper en kunstenaar aan FashionUnited.

Daarnaast toont Konno een bevrijdingsrok uit de collectie van het Kunstmuseum Den Haag. De rok, gemaakt van kleurrijke reststoffen en gedragen in de periode na 1945, symboliseert saamhorigheid, verbondenheid en de viering van de herwonnen vrijheid na de Tweede Wereldoorlog. Ook eigen werk ontbreekt niet. Voor de tentoonstelling is een mantel uit Konno's serie HENK opgenomen in de museumcollectie, waarmee haar drieluik NOBU, BABA en HENK compleet vertegenwoordigd is. In deze projecten vertelt zij de verhalen van vaders met een migratieachtergrond en onderzoekt zij hoe mode persoonlijke geschiedenis, culturele identiteit en maatschappelijke thema's zichtbaar kan maken.

De collectie als afspiegeling van Nederland

In een ruim opgezette zaal presenteren Jonas Zitter en Hessel Hemstra van Kledingcast, een platform dat informatie en inspiratie biedt over alles wat met mode te maken heeft, hun visie op 75 jaar Nederlandse mode. Voor Reflections on Fashion doken zij het Nederlandse modearchief in. Hun selectie brengt werk van zowel gerenommeerde ontwerpers als opkomend talent samen en laat zien hoe actueel de museumcollectie nog altijd is. Tijdens de perspreview vertellen zij dat de stukken bewust zijn gekozen vanuit het perspectief van diversiteit.

"Nederland bestaat uit allerlei verschillende mensen, en mensen die vanuit het buitenland hier naartoe zijn gekomen, zien wij ook als Nederlanders", vertellen de makers. Die overtuiging vormt de basis van hun selectie, waarin uiteenlopende achtergronden, perspectieven en generaties samenkomen. Daarmee laat Kledingcast zien dat de Nederlandse modegeschiedenis niet door één verhaal wordt gevormd, maar door de vele mensen die eraan hebben bijgedragen.

Samen bouwen aan een veilig thuis

"Ben je al bij Bas Kosters wezen kijken?" vraagt Vincent Nagel, marketing- en communicatiemedewerker van het Kunstmuseum Den Haag. Het blijkt een waardevolle tip. De installatie bevindt zich in een enigszins verscholen hoek van de tentoonstelling en is daardoor gemakkelijk over het hoofd te zien. Dat zou zonde zijn geweest, want juist daar presenteert Kosters een van de meest interactieve bijdragen aan Reflections on Fashion.

Voor de tentoonstelling ontwierp de ontwerper een participatieve installatie in de vorm van een textielhuis. Passievol vertelt hij hoe het werk gedurende de looptijd van de tentoonstelling letterlijk meegroeit: steeds meer textielpanelen worden toegevoegd, totdat uiteindelijk twee huizen ontstaan die aan elkaar kunnen worden gekoppeld tot één groot textielobject. Tijdens het persmoment is dat proces al in gang gezet; de eerste lapjes stof worden op de panelen geborduurd.

Het participatieproject staat volgens Kosters symbool voor een veilige plek waar mensen welkom zijn. Juist in een tijd waarin een veilig thuis niet voor iedereen vanzelfsprekend is, wil hij bezoekers uitnodigen om samen na te denken over wat een veilige haven betekent én daar letterlijk aan mee te bouwen. De installatie verwijst daarnaast naar de architectuur van het Kunstmuseum Den Haag, waarin invloeden van Berlage en de grafische vormentaal van Mondriaan samenkomen.

Aan de wand hangt een groot textielkleed van blauwe en gele lapjes stof waarop tientallen keren het woord ‘hope’ is geborduurd. Volgens Kosters verwijst het werk zowel naar de COVID-periode als naar de oorlogen die momenteel gaande zijn in de wereld. De boodschap van hoop en verbondenheid krijgt daardoor telkens opnieuw betekenis en vormt een terugkerend thema in zijn bijdrage aan de tentoonstelling.

Juist door de uiteenlopende perspectieven laat Reflections on Fashion zien hoeveel verschillende verhalen in één museumcollectie besloten liggen. Daarmee sluit de tentoonstelling aan bij de vraag die modeconservator Madelief Hohé aan het begin van de expositie stelt: wie waren we, wie zijn we nu en waar willen we heen? Het antwoord wordt niet in één zaal gegeven, maar ontvouwt zich gaandeweg in de uiteenlopende visies van de gastcuratoren.