Whitepaper H&M Group en EY pleit voor decarbonisatie, maar geeft geen toereikende oplossing

De decarbonisatie van de toeleveringsketens in de mode-industrie is niet langer een bijzaak met het oog op de klimaatcrisis, maar ook een financiële noodzaak. Dat is de stelling in het recent gepubliceerde whitepaper ‘Accelerating Fashion Decarbonisation: An Efficient Approach to Unlocking Corporate Value and Financing the Supply Chain Transition', dat is opgesteld door H&M Group en financieel dienstverlener Ernst and Young (EY), met medewerking van de grote bank HSBC en het Apparel Impact Institute.

In zes kernpunten vat het whitepaper samen welke stappen volgens de onderschrijvers nodig zijn voor een effectieve aanpak van decarbonisatie. Ten eerste, de verschuiving van de verantwoordelijkheid voor klimaatbescherming van de duurzaamheidsafdeling naar de financiële afdeling. De redenering is dat financieel directeuren de plicht hebben om de langetermijnweerbaarheid van een bedrijf tegen klimaatrisico's te beschermen, zoals fysieke verstoringen in productiecentra en strengere wereldwijde koolstofreguleringen. Decarbonisatie wordt in de paper gepresenteerd als een strategie voor risicobeheer in plaats van een kostenpost, essentieel voor de bescherming van de bedrijfswaarde en het behoud van het vertrouwen van investeerders in een steeds meer door ESG-regelgeving beïnvloede markt.

Van duurzaamheidsdoel naar financiële noodzaak

Ten tweede wordt het dichten van de financieringskloof voor ‘Scope 3’ genoemd. Een aanzienlijk deel van de ecologische voetafdruk van de mode-industrie ligt in de ‘Scope 3’-emissies, oftewel de uitstoot die in de toeleveringsketen ontstaat. Zo staat in de paper. De publicatie identificeert een enorme financieringskloof, omdat individuele leveranciers vaak het kapitaal of de prikkels missen om te investeren in kostbare projecten met lange terugverdientijden, zoals de elektrificatie van fabrieken of hernieuwbare energie. Het whitepaper pleit voor ‘blended finance’-modellen, die privaat kapitaal combineren met publieke en filantropische middelen om de kapitaalkosten voor deze producenten te verlagen.

De verschuiving van individuele naar collectieve actie wordt als derde kernpunt genoemd. Het rapport benadrukt het ‘free-rider-probleem’: wanneer één merk investeert in de ecologische modernisering van een fabriek, profiteren alle andere merken die daar ook produceren van de CO2-voordelen. Om dit te ondervangen, pleit het whitepaper voor een ‘gebundelde multi-brand financiering’. Door investeringen van meerdere merken die dezelfde leveranciers gebruiken te bundelen, kan de industrie schaalvoordelen behalen en de financiële last eerlijker verdelen, waardoor de ‘groene’ productiecapaciteit voor iedereen groeit.

Eveneens essentieel is de omschakeling naar hernieuwbare energie en materiaalinnovaties. Technisch gezien richt de voorgestelde routekaart zich op de transitie van de productiebasis – voornamelijk in Zuid- en Zuidoost-Azië – van kolen naar hernieuwbare elektriciteit en koolstofarme thermische energie. Dit vereist niet alleen hardware-upgrades (zoals hoogrendementsketels), maar ook systemische veranderingen zoals stroomafnameovereenkomsten (PPA's). Het whitepaper benadrukt dat, hoewel 47 procent van de netto-nuldoelstelling van de sector met bestaande technologie kan worden bereikt, de resterende 53 procent afhangt van de opschaling van innovatieve, nieuwe generatie materialen die momenteel ondergefinancierd zijn.

Een centrale hindernis is volgens het rapport het gebrek aan gestandaardiseerde data. Leveranciers worden momenteel overweldigd door de verschillende rapportage-eisen van diverse merken. Daarom wordt als vijfde kernpunt gepleit voor gestandaardiseerde impactstatistieken en een uniform governance-kader. Door de meting en rapportage van CO2-besparingen te standaardiseren, kunnen financiële instellingen de impact van hun ‘groene leningen’ gemakkelijker verifiëren, wat de mode-industrie aantrekkelijker maakt voor de algemene klimaatfinancieringsmarkt.

Tot slot roept het whitepaper op tot de ontkoppeling van groei en CO2-uitstoot als maatstaf voor financieel succes. Dit omvat een stap verder dan alleen efficiëntie, richting circulaire bedrijfsmodellen. Het einddoel is een ‘netto-nul waardeketen’, waarin groei wordt gedreven door de levensduur en recycling van kledingstukken, in plaats van door het volume van nieuw geproduceerde materialen. Deze transitie vereist dat merken optreden als ‘actieve vormgevers’ van hun toeleveringsketens en niet slechts als transactionele klanten.

Tekortkomingen van de aanpak

Hoewel het whitepaper een robuust kader en goede uitgangspunten biedt, vertoont het verschillende potentiële tekortkomingen en strategische blinde vlekken. Ten eerste het ‘volumeprobleem’, aangezien de huidige overproductie van kleding en de daarmee samenhangende problemen niet worden aangepakt. Gezien de mede-auteurs, waaronder H& Groep, een bedrijf dat profiteert van fast fashion, is dit weinig verrassend.

De meeste beschreven decarbonisatie-inspanningen zijn daarom ‘efficiëntiemaatregelen’, wat betekent: meer produceren met minder CO2. Als de industrie haar productievolume in het huidige tempo blijft verhogen, zullen de opbrengsten van de voorgestellde aanpak waarschijnlijk teniet worden gedaan door de enorme omvang van de output. Het whitepaper raakt het thema ontkoppeling wel aan, maar schrijft een vermindering van de productie niet voor als primaire hefboom voor decarbonisatie.

Bovendien beschrijft het merken als ‘vormgevers’, maar ziet het vaak de machtsdynamiek in de mode-industrie over het hoofd, met name het machtsonevenwicht tussen leveranciers en merken/retailers. Leveranciers werken met flinterdunne marges die door de laatstgenoemden worden gedicteerd. Van hen verwachten dat ze ‘groene schulden’ aangaan – zelfs tegen gunstige voorwaarden – zou kunnen leiden tot verdere financiële kwetsbaarheid van de producenten, als merken geen langetermijnafnamegaranties bieden om deze schuldaflossingen te dekken.

Een ander minpunt is dat blended finance sterk afhankelijk is van publiek en filantropisch ‘katalytisch’ kapitaal om particuliere investeringen veilig te stellen. Er heerst echter een wereldwijd tekort aan dergelijk kapitaal. Het whitepaper gaat er echter van uit dat deze middelen gemakkelijk beschikbaar zullen zijn voor de mode-industrie. De sector moet echter concurreren met prioritaire gebieden zoals infrastructuur, gezondheidszorg en energie om de beperkte publieke klimaatfondsen.

Ook bij de geopolitieke en infrastructurele barrières is niet alles op orde. De voorgestelde routekaart rekent op ‘Renewable Energy PPA's’ en de ‘decarbonisatie van het elektriciteitsnet’ in landen als Bangladesh, Vietnam en India. Deze zijn vaak door de staat gecontroleerd of onderhevig aan instabiele politieke omstandigheden. Het financiële model van een merk kan de beslissing van een nationale overheid om kolen te blijven subsidiëren, of haar onvermogen om een modern, flexibel elektriciteitsnet op te bouwen, nauwelijks beïnvloeden.

Uiteindelijk moet de dataverificatie en de risico's van ‘greenwashing’ genuanceerder worden bekeken: de afhankelijkheid van gestandaardiseerde meetmethoden is een tweesnijdend zwaard. Zoals de [controverse rond de Higg Index heeft aangetoond, kunnen gestandaardiseerde tools worden gemanipuleerd of gebaseerd zijn op gebrekkige levenscyclusanalyses (LCA's). Zonder onafhankelijke verificatie van CO2-reducties op fabrieksniveau door derden, zouden de voorgestelde financieringsmodellen onbedoeld greenwashing-projecten kunnen financieren die op papier besparingen laten zien, maar in werkelijkheid geen impact hebben.

Dit artikel is in het Nederlands vertaald met behulp van een AI-tool.

FashionUnited gebruikt AI taaltools om het vertalen van (nieuws)artikelen te versnellen en de vertalingen te proeflezen om het eindresultaat te verbeteren. Dit bespaart onze menselijke journalisten tijd die ze kunnen besteden aan onderzoek en het schrijven van eigen artikelen. Artikelen die met behulp van AI zijn vertaald, worden gecontroleerd en geredigeerd door een menselijke bureauredacteur voordat ze online gaan. Als je vragen of opmerkingen hebt over dit proces, stuur dan een e-mail naar info@fashionunited.com.