Rapport: ‘modemerken misleiden consument met claims over eerlijke productie’

Een gezamenlijk onderzoek van de Nederlandse organisaties Consumentenbond, de Schone Kleren Campagne en de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen concludeert dat modemerken consumenten op grote schaal misleiden met claims over eerlijke productie en goede arbeidsomstandigheden.

Volgens de organisaties is er sprake van ‘social washing’: marketing die sociale verantwoordelijkheid suggereert terwijl bij leveranciers nog mensenrechtenschendingen voorkomen. Het rapport is aangeboden aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Voor het onderzoek analyseerden de organisaties uitingen van tachtig kledingmerken in winkels, webshops, sociale media en duurzaamheidsrapportages. De gecommuniceerde claims werden vergeleken met bevindingen van onafhankelijke onderzoeksorganisaties. Acht merken worden als ‘bijzonder misleidend’ aangemerkt. De ogen zijn onder andere gericht op WE Fashion, Nike en Puma.

WE Fashion onder vuur om betrouwbaarheid van controles

WE Fashion stelt via de slogan ‘We care’ dat controles bij alle fabrieken aantonen dat er geen sprake is van dwangarbeid. De onafhankelijke non-profitorganisatie Transparantem signaleerde echter bij een leverancier in Mauritius meerdere indicatoren van dwangarbeid, aldus de Consumentenbond. Daarmee plaatsen de onderzoekers vraagtekens bij de betrouwbaarheid van de gebruikte controlemechanismen.

Meldingen van schuldslavernij en intimidatie bij Nike

Bij leveranciers van Nike werden volgens onafhankelijke bronnen misstanden vastgesteld, waaronder schuldslavernij in Taiwan. Werknemers zouden door schuldenconstructies feitelijk niet vrij zijn om hun arbeid te beëindigen. Daarnaast zijn meldingen gedaan van intimidatie, het innemen van identiteitsdocumenten, buitensporig overwerk en beperkte bewegingsvrijheid.

Puma reageert met toelichting op audits en verbetertraject

Puma laat in een reactie aan FashionUnited weten samen te werken met één leerlooierij in India, die wordt beheerd door Tata International. Sociale audits over 2025 en een onaangekondigd bezoek in januari 2026 brachten verschillende verbeterpunten aan het licht, waaronder buitensporig overwerk en tekortkomingen op het gebied van brand- en machineveiligheid, het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en de opslag van chemicaliën. Samen met het fabrieksmanagement is een corrigerend actieplan opgesteld met een duidelijke deadline, waarna de voortgang wordt gemonitord.

Het bedrijf stelt daarnaast dat due diligence op mensenrechten en arbeidsomstandigheden onderdeel is van het risicomanagement en op bestuursniveau wordt gevolgd. In het meest recente sustainability-rapport rapporteert Puma over sociale en milieugegevens van zijn kernleveranciers en over de dekking van leveranciersaudits en prestatieontwikkelingen. Ook is een deel van de variabele beloning van het management gekoppeld aan het behalen van sustainability-doelstellingen.

Kritiek op rol van commerciële audits

Het rapport is kritisch over het gebruik van commerciële audits als bewijs voor goede arbeidsomstandigheden. Omdat modemerken deze controles zelf financieren en audits vaak vooraf worden aangekondigd, is de onafhankelijkheid volgens de onderzoekers onvoldoende gewaarborgd. Auditrapporten zijn bovendien doorgaans niet openbaar, waardoor niet te controleren is of geconstateerde misstanden daadwerkelijk worden aangepakt.

De opstellers pleiten voor strengere handhaving tegen social washing en voor verplichte transparantie rondom auditresultaten. De ACM laat weten het rapport te bestuderen en te onderzoeken welke vervolgstappen mogelijk zijn.

FashionUnited heeft contact gezocht met Nike, Puma en WE Fashion. Dit artikel wordt mogelijk op een later moment aangevuld.