Op dunne zolen: Hoe barefoot schoenen de mode veroveren

Wat hebben Chanel, Dior, Louis Vuitton, Camper, Vans en Tamaris gemeen? Ze hebben de afgelopen maanden allemaal schoenmodellen gepresenteerd die doen denken aan barefoot schoenen of expliciet als zodanig op de markt worden gebracht. Hiermee haken ze in op een trend die lange tijd buiten de modewereld bestond. Ooit weggelachen als eco- of gezondheidsschoen, worden barefoot schoenen steeds meer een modethema. Daarachter schuilt meer dan de verwachte tegenreactie op de volumineuze sneakers van de afgelopen jaren. Veel fabrikanten koppelen hun modellen aan de belofte van natuurlijke beweging, meer bewegingsvrijheid en een gezondere manier van lopen.

“De meeste moderne schoenen verzwakken de voeten van mensen”, zegt bijvoorbeeld Galahad Clark, oprichter van het Britse barefoot schoenenmerk Vivobarefoot. Clark komt uit de oprichtersfamilie van het traditionele merk Clarks, maar volgt met Vivobarefoot bewust een tegenovergestelde benadering. “Vivobarefoot is opgericht om mensen via hun voeten weer in contact te brengen met hun natuurlijke potentieel – een rebellie tegen ‘Big Shoe’. Wij maken schoenen die helpen om meer te voelen, natuurlijk te bewegen en regeneratief te leven.”

Ook Dirk Pfeffer raakte uit overtuiging bij het onderwerp betrokken. De medeoprichter van het Duitse label Blusun maakte in 2010 voor het eerst kennis met barefoot schoenen tijdens een hardloopevenement. “Ik was totaal enthousiast over wat barefoot schoenen met het lichaam en de spieren doen.” Hij zegde zijn toenmalige baan op, bouwde tot 2018 de verkoop voor Leguano op en richtte in 2024 Blusun op.

Van niche naar groeimarkt

De markt voor barefoot schoenen groeit al jaren gestaag. Waar er tot ongeveer 2010 wereldwijd slechts enkele aanbieders waren, telde Dirk Pfeffer er onlangs al meer dan 150. Daaronder bevinden zich steeds vaker ook goedkope fabrikanten uit het Verre Oosten, die hun producten voornamelijk via sociale media verkopen.

Dat het segment zijn niche verlaat, bleek ook op de eerste Barefoot European Shoe Fair in Offenbach. Op 's werelds eerste vakbeurs voor barefoot schoenen presenteerden vorig jaar 78 merken zich. Beursdirecteur Arnd Hinrich Kappe sprak van een “moedige start” en een “sensationele aftrap”. De komende editie vindt plaats van 24 tot 26 juli en biedt meer dan 100 internationale merken, waaronder Waldläufer, Tamaris Barefoot en Dockers by Gerli.

Ook economisch ontwikkelt het segment zich aanzienlijk beter dan de totale markt. Het wereldwijde marktvolume bedroeg in 2024 ongeveer 515 miljoen euro en zal naar verwachting stijgen tot circa 745 miljoen euro in 2031. In Duitsland is het marktaandeel tot nu toe slechts ongeveer 1,5 procent, maar het groeit aanzienlijk sneller dan de rest van de schoenenmarkt.

“De markt voor barefoot schoenen groeit jaarlijks tussen de tien en 15 procent”, zegt Pfeffer. Blusun behaalde in zijn tweede boekjaar al een omzet van twee miljoen euro, wat ongeveer 40 procent boven de planning was. In het lopende jaar groeit het bedrijf opnieuw met meer dan 40 procent.

Ook het Amerikaanse outdoormerk Merrell ziet deze ontwikkeling. “Barefoot schoenen hebben zich de afgelopen jaren zeer positief ontwikkeld. De omzetgroei lag in de dubbele cijfers, wat aantoont dat het segment zich voortdurend heeft gevestigd”, zeggen Sabine Wetter en Christian Lietzau van het salesteam.

Van hardloopschoen naar catwalk

De geschiedenis van de moderne barefoot schoen begint in 2004. Toen bracht de Italiaanse zolenfabrikant Vibram de FiveFingers op de markt – een schoen met apart omsloten tenen, die aanvankelijk vooral in de hardloopwereld de aandacht trok. Het concept kreeg een duw in de rug door de ‘natural running’-beweging, die zo min mogelijk demping voorstond. Vooral gezondheids- en natuurbewuste consumenten toonden interesse in minimalistisch schoeisel.

Tussen 2010 en 2015 won het segment aanzienlijk aan dynamiek. Studies over voetgezondheid en biomechanica brachten minimalistisch schoeisel sterker onder de aandacht. Tegelijkertijd breidden merken als Vivobarefoot en Leguano hun aanwezigheid op de markt uit. Vooral in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Scandinavië ontstond een groeiende vraag.

De modieuze doorbraak werd ingeluid door Balenciaga. In 2020 ontwikkelde het luxemerk samen met Vibram een teenschoen voor de catwalk en zette het concept voort in de daaropvolgende collecties.

Daar komt een tweede ontwerpinvloed bij: de Tabi. Schoenen met een gespleten neus werden in de mode vooral bekend door Martin Margiela, wiens Tabi Boot uit 1988 vandaag de dag wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke schoenontwerpen in de modegeschiedenis. In tegenstelling tot klassieke barefoot schoenen hebben Tabi's geen gezondheidsdoel, maar de grotere bewegingsvrijheid van de tenen sluit aan bij een vergelijkbaar idee. Vivobarefoot heeft dit ontwerp onlangs overgenomen met het model “Tabi Gen 02”.

Wat is een barefoot schoen eigenlijk?

Met de opkomst groeit echter ook een probleem: wat is een barefoot schoen precies?

Volgens gespecialiseerde fabrikanten kenmerkt de schoen zich door een bijzonder dunne, flexibele zool zonder hoogteverschil, een brede neus en maximale bewegingsvrijheid. De belangrijkste functie is de voet te beschermen, niet om deze te sturen met demping of ondersteunende elementen.

Modemerken interpreteren deze claim echter vaak veel vrijer. Vaak nemen ze slechts enkele kenmerken over, zoals een flexibele constructie of een brede neusvorm. Zo omschrijft het Franse modehuis Dior de door ontwerper Jonathan Anderson ontworpen Roadie als een schoen met een “uiterst flexibele constructie” en een tweedelige zool die de natuurlijke bewegingen van de voet moet volgen.

De roep om een standaard

Stefanie Steinert, oprichtster van de onlinewinkel Freizehn, wil deze ontwikkeling tegengaan. Met het basisdocument “De Barefoot Schoen Standaard” pleit zij voor bindende criteria voor de sector. Het doel is om wetenschappelijke inzichten over voetgezondheid te vertalen naar begrijpelijke eisen voor fabrikanten en retailers.

De zorg is dat als de term ‘barefoot schoen’ willekeurig wordt gebruikt, dit kan leiden tot verkeerde verwachtingen bij consumenten.

“We moeten ervoor waken dat we consumenten niet overweldigen. Anders kopen ze een product en komen ze er kort daarna teleurgesteld achter dat het niet aan hun verwachtingen voldoet. Daarom wordt uitgebreide voorlichting steeds belangrijker”, zegt Pfeffer. Daarnaast is er een imagoprobleem. Veel mensen associëren barefoot schoenen nog steeds met de FiveFingers van Vibram of met logge gezondheidsschoenen. In werkelijkheid is het ontwerp de afgelopen jaren aanzienlijk veranderd. De huidige modellen van veel fabrikanten zien er minimalistisch, modieus en geschikt voor dagelijks gebruik uit.

Nieuwe taken voor de retail

Met de groei verandert ook de distributie. Barefoot schoenen worden tegenwoordig zowel in de klassieke schoenendetailhandel verkocht als in outdoor-, sport- of gezondheidswinkels en in gespecialiseerde barefoot schoenenwinkels.

“Merrell barefoot schoenen worden succesvol verkocht via verschillende distributiekanalen, zowel fysiek als online”, zeggen Wetter en Lietzau. Het merk is vooral sterk vertegenwoordigd in de schoenendetailhandel, maar ook de outdoor- en sportretail wordt steeds belangrijker.

De opkomst stelt de klassieke schoenenretail echter voor nieuwe uitdagingen. Barefoot schoenen vereisen meer uitleg dan traditionele vrijetijdsschoenen. Vakkennis is niet alleen nodig om de hogere prijs te rechtvaardigen, maar ook om de gezondheidsverwachtingen van klanten te kunnen inschatten. Sportwinkels en gespecialiseerde retailers hebben hierin vaak een vertrouwensvoorsprong.

Wie bepaalt wat gezond is?

Vivobarefoot wil de autoriteit over het thema gezondheid echter niet aan de sportmarkt overlaten. Met de buitenreclamecampagne “Free Your Feet” stelde het bedrijf in het voorjaar op provocerende wijze de focus van de sportindustrie op demping en technische comfortsystemen ter discussie. Vrachtwagens met de boodschap “Those Soles want you to feel nothing – We want you to feel everything” parkeerden onder meer voor de On-flagshipstore in Londen.

“De moderne schoenenindustrie heeft decennialang onze voeten gedempt en gecontroleerd”, zegt Clark. “Maar de evolutie heeft al de ultieme verbinding tussen lichaam en geest gecreëerd. Je hebt niet meer technologie nodig tussen jou en de aarde – je hebt minder nodig.”

Hiermee is het conflict geschetst dat de markt in de toekomst waarschijnlijk zal bepalen: niet langer de vraag of barefoot schoenen in de mode zijn aangekomen, maar wie definieert wat een barefoot schoen is.