Onderzoek: EU-methode voor duurzame modescore is ‘af’, maar verre van betrouwbaar
Op papier is er een akkoord over de eerste tool om modeproducten te scoren op duurzaamheid. De regeling komt uit Brussel en heet Product Environmental Footprint Category Rules (PEFCR), hierna aangeduid als ‘PEF’, voor kleding en schoenen Maar de methode - en de manier waarop die tot stand kwam - ligt bij velen nogal zwaar op de maag.
De PEFCR is een methode op basis van levenscyclusanalyse (LCA), bedoeld om de milieuafdruk van verschillende productcategorieën (de ‘CR’ in PEFCR), zoals kleding en schoenen, te berekenen. Zo’n eenduidige standaard maakt het vergelijken van producten op duurzaamheidsprestaties eerlijker en goedkoper, is het idee. Zo’n PEF-berekening levert één getal op, een single score. Voorlopig is die alleen bedoeld voor intern gebruik – en dus niet voor marketingpraatjes of voor op het kledinglabel. De Europese Commissie (EC) wil vooral dat merken hun eigen duurzaamheidsuitdagingen leren herkennen en daar actie op ondernemen. De PEF kan daarbij helpen, bijvoorbeeld door met de tool ontwerpen van verschillende stoffen te vergelijken. Daarnaast moet PEF-zijwieltjes geven aan wetgeving, zoals de ESPR (ecodesign).
Voor de mode-PEF zijn dertien productcategorieën bedacht. Om het simpel te houden, zijn die nogal breed opgezet (blazers en regenjassen zijn er één). Van elke categorie werd een soort gemiddeld product gemaakt, op basis van heel veel gegevens uit wereldwijde databanken over de productiestappen en de effecten daarvan op natuur, milieu en de gezondheid van de drager (niet de arbeider). Echte producten worden tegen die modellen afgewogen met een calculator, die straks wordt aangeboden door verschillende consultancies. Hoe duurzaam een ‘echt’ product van een modemerk scoort, hangt dus sterk af van de aannames achter dat rekenmodel - bijvoorbeeld van hoeveel draagbeurten of grondstofgebruik er wordt uitgegaan.
De score wordt berekend op basis van zestien milieu-effecten (zoals CO₂-uitstoot, watergebruik en landgebruik). De Europese Commissie heeft vastgelegd in hoeverre elk onderdeel meetelt. Zo weegt klimaatimpact het zwaarst (ongeveer 21 procent), watergebruik telt voor 8,5 procent mee, en landgebruik voor 7,9 procent.]
Een onderzoek door duurzame modejournalisten Sarah Vandoorne en Anna Roos van Wijngaarden, mede mogelijk gemaakt door het Fonds Pascal Decroos.
De PEF is ‘af’
In de stilte voor de implementatie komt de vraag op wat het nut is van een rankingsysteem dat goedkoop en simpel is, maar geen betrouwbare conclusies oplevert. Karine Van Doorsselaer (Universiteit Antwerpen) waarschuwt: “Ik maak me veel zorgen over de waarde die men aan LCA-methodieken zoals de PEF hecht. Het zijn zeer ruwe schattingen gebaseerd op een geënsceneerd scenario, generieke data en duizend-en-één aannames. Daarin wordt geen rekening gehouden met de ecodesign-vuistregels, principes van de circulaire economie en technologische evoluties zoals de toename in het gebruik hernieuwbare energie. LCA’s en PEF zetten de bedrijven en de overheid op het verkeerde been.”
OF LOG IN MET