Nieuwe EU-regels voor verpakkingen: wat betekent dit voor modemerken en retailers?

Vanaf 12 augustus gaat de Europese Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) van kracht. Deze nieuwe verpakkingswet moet verpakkingsafval verminderen en hergebruik en recycling bevorderen. Volgens Ondernemersplein, het informatieplatform van de Rijksoverheid voor ondernemers, moeten bedrijven vanaf 12 augustus bepalen welke rol zij in de verpakkingsketen vervullen en welke verplichtingen daaruit voortvloeien.

De regels gelden voor bijna elk bedrijf dat producten verpakt en verstuurt, zoals schoenendozen, kledingverpakkingen en verzenddozen van webshops. Afhankelijk van hoe een verpakking is samengesteld, kan een winkel of merk volgens de wet als fabrikant worden gezien. Dat brengt extra verplichtingen met zich mee.

Nieuwe verantwoordelijkheden voor merken en retailers

De PPWR maakt onderscheid tussen verschillende rollen, zoals fabrikant, importeur, distributeur, producent en fulfilment-dienstverlener. Eén bedrijf kan meerdere van deze rollen hebben. Een merk dat verpakkingen koopt van een leverancier binnen de Europese Unie is bijvoorbeeld distributeur. Stelt datzelfde bedrijf zelf een verzendverpakking samen – bijvoorbeeld met een doos, opvulmateriaal, tape en een verzendlabel – dan geldt het voor die verpakking als fabrikant. In dat geval moet het bedrijf alle technische gegevens van de gebruikte onderdelen verzamelen en één EU-conformiteitsverklaring opstellen.

Voor micro-ondernemingen geldt soms een uitzondering. Bedrijven met minder dan tien werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal twee miljoen euro kunnen onder bepaalde voorwaarden de rol van fabrikant bij hun leverancier laten. Dit kan bijvoorbeeld als de leverancier in Nederland is gevestigd.

Technische documentatie wordt verplicht

Om aan de nieuwe regels te kunnen voldoen, doen bedrijven er goed aan om vóór 12 augustus hun verpakkingssystemen in kaart te brengen. Dit betekent onder andere opschrijven welke product-, verzend- en transportverpakkingen ze gebruiken. Ze moeten ook vastleggen welke rol het bedrijf per verpakking heeft en noteren welke materialen, leveranciers en gewichten daarbij horen. Fabrikanten moeten daarnaast een technisch dossier en een EU-conformiteitsverklaring hebben. Importeurs en distributeurs moeten controleren of de fabrikant de juiste documenten heeft.

Het technische dossier beschrijft onder meer de verpakking, het beoogde gebruik, de gebruikte materialen en hun gewicht. Daarnaast bevat het ontwerp- en productietekeningen, toegepaste normen en testmethoden, en een onderbouwing van de recyclebaarheid, herbruikbaarheid en materiaalminimalisatie.

Bestaande verpakkingen mogen vaak nog worden gebruikt

Ondernemingen met nog bestaande verpakkingen op voorraad kunnen deze vaak blijven gebruiken. De voorwaarde is dat de verpakkingen vóór 12 augustus 2026 voor het eerst op de Europese markt zijn gekomen. Het gaat hierbij om het moment waarop de fabrikant of importeur de verpakking in de EU heeft geïntroduceerd. Het moment waarop de verpakking het magazijn van de retailer of het merk bereikt, is daarbij niet bepalend.

Meer verplichtingen in de toekomst

De invoering van de PPWR verloopt gefaseerd. Hoewel de verordening op 12 augustus van kracht wordt, worden veel inhoudelijke verplichtingen pas in de komende jaren van toepassing. Zo worden uniforme afvalscheidingslabels vanaf 2028 verwacht. Vanaf 2030 gaan onder meer strengere eisen gelden voor de recyclebaarheid van verpakkingen, minimale percentages gerecycled kunststof en een verbod op bepaalde onnodige verpakkingen. Daarnaast werkt de Europese Commissie de verordening de komende jaren verder uit met aanvullende uitvoeringsregels en technische normen. Daardoor volgen voor sommige onderdelen, zoals de EU-conformiteitsverklaring, nog nadere richtlijnen.